ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ୟୁରୋପର ରାଜନୈତିକ ରାଜଧାନୀ ବ୍ରସେଲ୍ସରେ ଏବେ ଭାରତର ବାଣିଜ୍ୟିକ ଭବିଷ୍ୟତକୁ ନେଇ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୀକରଣ କଷା ଚାଲିଛି। ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତିର ଦୁଇଟି ବଡ଼ ଶକ୍ତି, ଭାରତ ଏବଂ ୟୁରୋପୀୟ ସଂଘ (EU) ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଐତିହାସିକ ମୁକ୍ତ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି (Free Trade Agreement – FTA) କୁ ସଫଳ କରିବା ପାଇଁ ଏବେ ଜୋରଦାର ଉଦ୍ୟମ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ଦୀର୍ଘ ବର୍ଷ ଧରି ବିଭିନ୍ନ କାରଣରୁ ଅଟକି ରହିଥିବା ଏହି ‘ମେଗା ଡିଲ୍’କୁ ପୁଣି ଥରେ ଗତିଶୀଳ କରିବା ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ବାଣିଜ୍ୟ ଓ ଶିଳ୍ପ ମନ୍ତ୍ରୀ ପୀୟୂଷ ଗୋୟଲ ନିଜେ ବ୍ରସେଲ୍ସରେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି। ସେଠାରେ ସେ ୟୁରୋପୀୟ ସଂଘର ଶୀର୍ଷ ନେତୃତ୍ୱଙ୍କ ସହ ‘ହାଇ-ଭୋଲଟେଜ୍’ ଆଲୋଚନା କରିଛନ୍ତି, ଯାହା ଉପରେ ଏବେ ସମଗ୍ର ବ୍ୟବସାୟିକ ଜଗତର ନଜର ରହିଛି।
ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଗସ୍ତ ସମୟରେ ପୀୟୂଷ ଗୋୟଲ ୟୁରୋପୀୟ ସଂଘର କାର୍ଯ୍ୟନିର୍ବାହୀ ଉପାଧ୍ୟକ୍ଷ ତଥା ବାଣିଜ୍ୟ କମିଶନର ଭାଲଡିସ୍ ଡୋମ୍ବ୍ରୋଭସ୍କିସ୍ଙ୍କ ସହ ଏକ ବଡ଼ ବୈଠକ କରିଛନ୍ତି। ଉଭୟ ପକ୍ଷ ଭାରତ-ଇୟୁ ଏଫଟିଏ (FTA), ଇନଭେଷ୍ଟମେଣ୍ଟ ପ୍ରୋଟେକ୍ସନ୍ ଏଗ୍ରିମେଣ୍ଟ (IPA) ଏବଂ ଜିଓଗ୍ରାଫିକାଲ୍ ଇଣ୍ଡିକେସନ୍ସ (GI) ଚୁକ୍ତି ଉପରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ହୋଇଥିବା ଅଗ୍ରଗତିର ପୁଙ୍ଖାନୁପୁଙ୍ଖ ସମୀକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି। ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ବିଷୟ ହେଲା, ଉଭୟ ଭାରତ ଏବଂ ୟୁରୋପୀୟ ସଂଘରେ ନୂତନ ସରକାର ଗଠନ ହେବା ପରେ ଏହା ଥିଲା ପ୍ରଥମ ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ରାଜନୈତିକ ବୈଠକ। ତେଣୁ ଏହି ଆଲୋଚନା ଅଟକି ରହିଥିବା ଚୁକ୍ତି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଏକ ନୂଆ ‘ରାଜନୈତିକ ବୁଷ୍ଟ୍’ (Political Impetus) ଦେବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।
ଏହି ଚୁକ୍ତି ଭାରତ ପାଇଁ କାହିଁକି ଏତେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ?
ପରିସଂଖ୍ୟାନ କହୁଛି ଯେ, ୟୁରୋପୀୟ ସଂଘ ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବାଣିଜ୍ୟ ଭାଗୀଦାର ଅଟେ। ଦୁଇ ପକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ମୋଟ ବାଣିଜ୍ୟ କାରବାର 150 ବିଲିୟନ ଡଲାରରୁ ଅଧିକ ରହିଛି, ଯେଉଁଥିରେ 100 ବିଲିୟନ ଡଲାରର ସାମଗ୍ରୀ ଏବଂ 50 ବିଲିୟନ ଡଲାରର ସେବା ବାଣିଜ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଯଦି ଏହି FTA ସଫଳ ହୁଏ, ତେବେ ଭାରତୀୟ ଟେକ୍ସଟାଇଲ୍, ଚମଡ଼ା ଶିଳ୍ପ, କୃଷି ଉତ୍ପାଦ ଏବଂ ଆଇଟି (IT) ସେବା ପାଇଁ ୟୁରୋପର ବିରାଟ ତଥା ଧନୀ ବଜାରର ଦ୍ୱାର ସହଜରେ ଖୋଲିଯିବ। ବିନା ଶୁଳ୍କ କିମ୍ବା କମ୍ ଶୁଳ୍କରେ ଭାରତୀୟ ସାମଗ୍ରୀ ୟୁରୋପ ବଜାରରେ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବ, ଯାହା ଦେଶର ଅର୍ଥନୀତି ପାଇଁ ଏକ ‘ଗେମ୍ ଚେଞ୍ଜର’ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇପାରେ।
ତେବେ ଏହି ରାସ୍ତା ଏତେ ସହଜ ନୁହେଁ। 2013 ମସିହାରେ ବିଭିନ୍ନ ମତଭେଦ କାରଣରୁ ଏହି ଆଲୋଚନା ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ପ୍ରାୟ 9 ବର୍ଷର ଦୀର୍ଘ ବ୍ୟବଧାନ ପରେ 2022 ଜୁନ୍ ମାସରେ ଏହା ପୁଣି ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା 9 ରାଉଣ୍ଡ ଆଲୋଚନା ଶେଷ ହୋଇସାରିଛି। ଏବେ ମଧ୍ୟ ମାର୍କେଟ୍ ଆକ୍ସେସ୍, କାର୍ବନ ଟ୍ୟାକ୍ସ ଭଳି ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ମାନଦଣ୍ଡ, ଡିଜିଟାଲ୍ ଟ୍ରେଡ୍ ଏବଂ ବୌଦ୍ଧିକ ସମ୍ପତ୍ତି ଅଧିକାର (IPR) ଭଳି କିଛି ଜଟିଳ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସହମତି ହେବା ବାକି ଅଛି। କିନ୍ତୁ ବ୍ରସେଲ୍ସ ବୈଠକରେ ଉଭୟ ପକ୍ଷ ଏକ “ସନ୍ତୁଳିତ, ମହତ୍ତ୍ୱାକାଂକ୍ଷୀ ଏବଂ ପାରସ୍ପରିକ ହିତକର” ଚୁକ୍ତିରେ ପହଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ନିଜର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିବଦ୍ଧତା ଦୋହରାଇଛନ୍ତି। ଗୋୟଲଙ୍କ ଏହି ଗସ୍ତ ପ୍ରମାଣିତ କରୁଛି ଯେ ଭାରତ ଏହି ଡିଲ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଫାଇନାଲ୍ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।
