ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟର ଆକାଶ ଏବେ ମିସାଇଲ୍ ଏବଂ ଡ୍ରୋନ୍ ଗର୍ଜନରେ କମ୍ପୁଛି। କିନ୍ତୁ ଆପଣ ଜାଣିଲେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେବେ ଯେ, ଇରାନର ଏହି ସାମରିକ ଶକ୍ତି ପଛରେ ବେଜିଂର ଏକ ଗଭୀର ରଣନୀତି ଲୁଚି ରହିଛି। ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ଇରାନର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶାହେଦ (Shahed) ଡ୍ରୋନ୍ ଏବଂ ଫତାହ (Fattah) ହାଇପରସୋନିକ ମିସାଇଲ ନିର୍ମାଣରେ ଚାଇନାରୁ ଆସୁଥିବା ପାର୍ଟସ୍ ବା ଉପକରଣଗୁଡ଼ିକ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରୁଛି।
‘ଡୁଆଲ୍-ୟୁଜ୍’ (Dual-use) ଟେକ୍ନୋଲୋଜିର ଖେଳ
ଚାଇନା ସିଧାସଳଖ ଭାବେ ଇରାନକୁ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ବିକ୍ରି କରୁନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହା ‘ଡୁଆଲ୍-ୟୁଜ୍’ କମ୍ପୋନେଣ୍ଟସ୍ ଯୋଗାଇ ଦେଉଛି। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଏମିତି କିଛି ଯନ୍ତ୍ରାଂଶ ଯାହା ସାଧାରଣ ବେସାମରିକ କାମରେ (ଯେମିତି କି ମୋବାଇଲ୍ ବା ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ଗ୍ୟାଜେଟ୍) ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇପାରିବ, କିନ୍ତୁ ତାକୁ ସାମରିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ।
- ମାଇକ୍ରୋଚିପ୍ ଏବଂ ସେନ୍ସର: ଇରାନର ଡ୍ରୋନ୍ରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିବା ଅଧିକାଂଶ ସେମିକଣ୍ଡକ୍ଟର ଏବଂ ନାଭିଗେସନ୍ ସିଷ୍ଟମ ଚାଇନାରୁ ଆସୁଛି।
- ରକେଟ୍ ଇନ୍ଧନ: ମିସାଇଲ୍ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ହେଉଥିବା କେତେକ ବିଶେଷ କେମିକାଲ୍ ଏବଂ ସଲିଡ୍ ପ୍ରୋପେଲାଣ୍ଟ (Solid Propellant) ମଧ୍ୟ ଚାଇନାର କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଯୋଗାଉଛନ୍ତି।
କିଭଳି କାମ କରେ ଏହି ନେଟୱାର୍କ?
ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଇରାନ ଉପରେ ଅନେକ କଟକଣା ଲଗାଇଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଚାଇନା ଏହି କଟକଣାକୁ ଏଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ଅନେକ ‘ସେଲ୍ କମ୍ପାନୀ’ (Shell Companies) ବ୍ୟବହାର କରୁଛି। ଏହି ସାମଗ୍ରୀଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରଥମେ ତୃତୀୟ କୌଣସି ଦେଶକୁ ଯାଏ ଏବଂ ସେଠାରୁ ବୁଲି ବୁଲି ଇରାନରେ ପହଞ୍ଚିଥାଏ। ଏପରିକି ଇରାନର ଶାହେଦ-୧୩୬ ଡ୍ରୋନ୍କୁ ଯେତେବେଳେ ଖୋଲାଯାଇ ପରୀକ୍ଷା କରାଗଲା, ସେଥିରେ ଚାଇନିଜ୍ କମ୍ପାନୀର ବ୍ରାଣ୍ଡିଂ ଥିବା ପାର୍ଟସ୍ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା।
ବିଶ୍ୱ ରାଜନୀତିରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ
ଇରାନ ଏବଂ ଚାଇନା ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଏହି ସମ୍ପର୍କ କେବଳ ବ୍ୟବସାୟ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ରଣନୈତିକ ଭାଗିଦାରୀ। ଚାଇନା ଚାହୁଁଛି ଯେ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଆମେରିକାର ପ୍ରଭାବ କମୁ। ଯଦି ଇରାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଏ, ତେବେ ଏହା ଆମେରିକାର ପରମ ମିତ୍ର ଇସ୍ରାଏଲ୍ ପାଇଁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ସୃଷ୍ଟି କରିବ।
