ଭୁବନେଶ୍ୱର: ଚାରିଆଡ଼େ ଏବେ ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ ଗାଡ଼ି ଓ ହାଇଟେକ୍ ଗ୍ୟାଜେଟର କ୍ରେଜ୍। କିନ୍ତୁ ଏହି ଚମକ ପଛରେ ରହିଛି କିଛି ଦୁର୍ଲଭ ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ବା ‘ରେୟାର ଆର୍ଥ୍’। ଦୁନିଆ ଏବେ ଏହି ସମ୍ପଦ ପାଇଁ ପାଗଳ। ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର କଥା ହେଉଛି, ଭାରତ ପାଖରେ ଏହାର ବିଶାଳ ରତ୍ନ ଭଣ୍ଡାର ଥାଇ ବି ଉତ୍ପାଦନ ମାମଲାରେ ଆମେ ଚୀନ୍ ଠାରୁ ବହୁତ ପଛରେ ପଡ଼ିଯାଇଛେ।
ଚୀନ୍ର ଚାଲାକି: ପୁରା ମାର୍କେଟ୍ ନିଜ କବ୍ଜାରେ
2024 ମସିହାର ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ଚୀନ୍ ଏକାକୀ 270,000 ଟନ୍ ରେୟାର ଆର୍ଥ୍ ଉତ୍ପାଦନ କରି ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ 70% ମାର୍କେଟକୁ ନିଜ ମୁଠାରେ ରଖିଛି। ଖାଲି ସେତିକି ନୁହେଁ, ଏହି ଖଣିଜକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିବା ବା ‘ରିଫାଇନିଂ’ କ୍ଷମତାର 90% ଏବେ ଚୀନ୍ ପାଖରେ। ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ ଗାଡ଼ିର ମ୍ୟାଗ୍ନେଟ୍ ପାଇଁ ଦରକାର ହେଉଥିବା ‘ଡିସପ୍ରୋସିୟମ’ ଓ ‘ଟର୍ବିୟମ’ ଭଳି ଦୁର୍ଲଭ ମେଟାଲ ଉପରେ ଚୀନ୍ର ପୁରା ଦାଦାଗିରି ଚାଲିଛି।
ରେସରେ କିଏ କେଉଁଠି?
ଉତ୍ପାଦନ ତାଲିକାରେ ଚୀନ୍ ପଛକୁ ଆମେରିକା 45,000 ଟନ୍ ସହ ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ଥାନରେ ଥିବା ବେଳେ ମିଆଁମାର 31,000 ଟନ୍ ସହ ତୃତୀୟରେ ରହିଛି। ସେହିପରି ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ, ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଓ ନାଇଜେରିଆ ପ୍ରାୟ 13,000 ଟନ୍ ଲେଖାଏଁ ଉତ୍ପାଦନ କରୁଛନ୍ତି। ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର କଥା ହେଉଛି, ବ୍ରାଜିଲ ପାଖରେ 21 ମିଲିୟନ ଟନ୍ର ବିଶାଳ ଭଣ୍ଡାର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ 2024ରେ ମାତ୍ର 20 ଟନ୍ ଉତ୍ପାଦନ କରିବାରେ ସଫଳ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଭାରତ ପାଇଁ କାହିଁକି ମୁସ୍କିଲ?
ଭାରତ ପାଖରେ ବିଶ୍ୱର ତୃତୀୟ ସର୍ବବୃହତ ସଂରକ୍ଷିତ ଭଣ୍ଡାର ଅଛି, କିନ୍ତୁ ସମସ୍ୟା ହେଉଛି ଆମର ସମୁଦ୍ର କୂଳିଆ ବାଲି। ଏହି ବାଲିରେ ରେୟାର ଆର୍ଥ୍ ସହିତ ‘ଥୋରିୟମ’ ଭଳି ରେଡିଓ-ଆକ୍ଟିଭ୍ ତତ୍ତ୍ୱ ମିଶି ରହିଛି। ଏହି କାରଣରୁ ଖନନ ପାଇଁ ଆଟୋମିକ୍ ଏନର୍ଜିର କଡ଼ା ନିୟମ ମାନିବାକୁ ପଡୁଛି। ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ଏହି କାମ କେବଳ ସରକାରୀ କମ୍ପାନୀ ‘ଇଣ୍ଡିଆନ ରେୟାର ଆର୍ଥ୍ସ ଲିମିଟେଡ’ (IREL) ହାତରେ ରହିଥିବାରୁ ଏହା ଏକ ରୁଟିନ୍ କାମ ଭଳି ଚାଲିଛି, କୌଣସି ଷ୍ଟ୍ରାଟେଜିକ୍ ଗୁରୁତ୍ୱ ମିଳିପାରୁ ନାହିଁ।
ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଲେ, ଆମ ପାଖରେ ସୁନା ଖଣି ଥାଇ ବି ଆମେ ଅନ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଛେ। ଯଦି ସରକାର ଏହି ‘ଷ୍ଟ୍ରକଚରାଲ’ ସମସ୍ୟା ଦୂର ନକରନ୍ତି, ତେବେ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ଦୁନିଆରେ ଚୀନ୍ ସବୁବେଳେ ଆଗରେ ରହିବ।
